Chăn nuôi bò sữa 6 tháng đầu năm 2010 diễn ra trong hoàn cảnh thị trường sữa trong nước và quốc tế có chiều hướng thuận lợi nhưng cũng có những thách thức nhất định.

Theo FAO, tổng sản lượng sữa của thế giới trong năm 2009 đạt trên 700 triệu tấn, tăng khoảng 1% so với năm 2008, trong đó tăng trưởng về sản xuất sữa của các nước đang phát triển nhanh hơn các nước phát triển. Khoảng cách này có xu hướng tăng lên năm 2010 và 2011 với tăng trưởng của các nước đang phát triển ước trên 4% và cũng tăng trưởng mức bình thường ở các nước phát triển. Do vậy, tổng sản lượng sữa của thế giới sản xuất trong năm 2010 và 2011 dự tính sẽ tăng trung bình khoảng 2% đến 3% năm và dự kiến năm 2010 tổng sản lượng sữa toàn cầu sẽ đạt khoảng 715 triệu tấn/năm và năm 2011 sẽ đạt trên 730 triệu tấn.

Giá sữa trên thị trường quốc tế 5 tháng đầu năm 2010 tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2009. Giá sữa bột gầy tăng trung bình 39,8% trên thị trường châu Âu (giá FOB: 3.500/2.243 USD/tấn) và tăng 55,9% trên thị trường châu Đại Dương (giá FOB: 2.581/3.700 USD/tấn). Tương tự, giá sữa bột nguyên kem cũng tăng 43,3% trên thị trường châu Âu (giá FOB: 3.700/2.581 USD/tấn) và tăng 80,1% ở thị trường châu Úc 3.962/2.200 USD/tấn). Theo Tổng cục thống kê, 5 tháng đầu năm 2010 tổng giá trị nhập khẩu sữa và các sản phẩm sữa là 292 triệu USD ( trong khi 5 tháng đầu năm 2010, nước ta đã nhập khẩu khoảng 937,4 triệu USD nguyên liệu và TĂCN (nguồn TCTK).Theo Công ty cổ phần phân tích và dự báo thị trường Việt Nam (AgroMonitor.,Jsc ) nhập khẩu thịt 5 tháng đầu năm 2010 đạt 37,25 triệu USD, giảm 12% so với kim ngạch 42,32 triệu USD của cùng kỳ năm 2009. Kim ngạch nhập khẩu nhóm thịt gia cầm và phụ phẩm giảm 17,8%, đạt 25,19 triệu USD; nhóm thịt bò giảm 4,2%, đạt 9,12 triệu USD.

Giá sữa bột nguyên liệu nhập khẩu tăng kéo theo giá sữa bột thành phẩm trên thị trường trong nước tăng theo là một tất yếu. Giá sữa bột đóng hộp của các hãng nước ngoài bán trên thị trường nội địa trong tháng 5/2010 tăng trung bình từ 20-35% so với cùng kỳ năm 2009.

Hàng năm, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 70% sữa (chủ yếu là sữa bột) để hoàn nguyên phục vụ nhu cầu tiêu dùng sữa và các phẩm sữa trong nước. Trong khi giá sữa bột trên thị trường quốc tế và trong nước tăng mạnh thì giá thu mua sữa tươi nguyên liệu sản xuất trong nước lại tăng chậm. Hiện tại Công ty CP Sữa VN (Vinamilk) đặt giá thu mua sữa tươi tối đa là 8.250 đồng/kg, mức giá trung bình từ 7.400 đồng - 8.200 đồng/kg. Giá thu mua trung bình của Công ty Friesland Campina là từ 7.500 đồng - 7.600 đồng/kg còn Công ty sữa Mộc Châu lại có giá thu mua sữa từ 7.800 – 8.000 đồng/kg. Công ty sữa Quốc tế IDP có giá mua sữa tươi cao nhất từ 8.500 – 9.200 đồng/kg. Trong khi đó giá nguyên liệu cho sản xuất thức ăn cho bò sữa tuy có tăng nhưng giá thành sản xuất một kg sữa tươi nguyên liệu vào khoảng 6.100 -6.500 đồng, với giá thành này thì người chăn nuôi bò sữa có hiệu quả kinh tế tốt.

Chăn nuôi bò sữa ở nước ta hiện nay cho thấy đã phát triển tương đối ổn định về số lượng, tăng quy mô, cải tiến chất lượng và đáp ứng vệ sinh an toàn thực phẩm. Chăn nuôi bò sữa đang xuất hiện nhiều các mô hình có hiệu quả là các hợp tác xã, tổ hợp tác gắn kết giữa người chăn nuôi với các doanh nghiệp thu mua, chế biến sữa; phần lớn các công ty, doanh nghiệp chế biến sữa có thị phần lớn đã có các chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, như cho vay tín dụng, phát triển mạng lưới thu gom, thưởng cho phần vượt sản lượng và chất lượng sữa nguyên liệu và chia xẻ rủi ro và lợi ích hài hòa giữa nhà kinh doanh và người nông dân nhằm tạo dựng mối liên kết chặt chẽ và lâu dài. Nhiều doanh nghiệp trong ngành sữa đã đầu tư lớn cho chăn nuôi bò sữa công nghiệp sử dụng công nghệ cao gắn liền chế biến và phân phối sản phẩm như Công ty Cổ phần thực phẩm sữa TH đã đầu tư Dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tập trung quy mô công nghiệp được triển khai tại huyện Nghĩa Ðàn, tỉnh Nghệ An với tổng kinh phí 1.2 tỷ USD cho giai đoạn 2010 – 2020 và giai đoạn 2010 – 2012 là 350 triệu USD (tương đương 6.500 tỷ đồng Việt Nam). Hiện tại, Công ty sữa TH đã nhập 4.600 con bò sữa hậu bị giống Holstein Friesian (HF) từ New Zealand, trên 50% số bò đã có chửa dự kiến sẽ cho sữa vào tháng 8 năm 2010. Đầu tháng 8/2010 đợt nhập bò thứ 4 sẽ cập cảng Cửa lò và kế hoạch của Công ty TH khoảng 50 ngày sẽ có một đợt trên 1500 bò sữa HF sẽ nhập về theo mục tiêu của dự án có tổng đàn là 40.000 con vào năm 2012.

Nếu chăn nuôi bò sữa 05 tháng cuối năm 2010 diễn ra thuận lợi thì dự báo tổng đàn bò sữa của cả nước sẽ tăng lên 140 ngàn con, tăng 21% so với năm 2009. Tổng sản lượng sữa tươi nguyên liệu năm 2010 dự báo đạt 300 ngàn tấn, tăng 7,84% so với năm 2009.