Những năm gần đây,
nhờ áp dụng hiệu quả tiến bộ khoa học kỹ thuật
(TBKT) vào sản xuất cho nên kinh tế Sơn La liên tục tăng trưởng với
tốc độ cao, trong đó nông nghiệp tăng trưởng bình quân từ 5 đến
6%/năm. Với Sơn La, ứng dụng TBKT phục vụ phát triển kinh tế - xã
hội thông qua nhiều con đường khác nhau, như: Chuyển giao TBKT gắn
với các dự án đầu tư; phong
trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ
thuật...
Là tỉnh
miền núi thuộc diện khó khăn, nhưng đến nay hoạt động khoa học và công
nghệ (KH và CN) ở Sơn La có nhiều đổi mới và tiến bộ. Đó là đổi mới
cơ cấu đầu tư, giảm số đề tài, tăng dự án; gắn KH và CN với
sản xuất. Khi chuyển giao TBKT thông qua các doanh nghiệp, nhiều
kết quả nghiên cứu KH và CN mới được áp dụng nhanh và phổ biến,
như: xây dựng bản đồ thổ nhưỡng, quy hoạch phát triển cây, con...
Phó Giám đốc Sở khoa học và Công nghệ Sơn La Phan Đức
Ngữ cho chúng tôi biết:
Mười năm trở lại
đây, Sơn La phát triển được hơn 50 giống cây trồng mới (chủ yếu là
giống lai về cây lương thực, cây công nghiệp, cây ăn quả, cây lâm
nghiệp); bảy giống thủy sản, 20 giống gia súc, gia cầm... Nhiều mô
hình công nghệ tưới ẩm, canh tác bền vững trên đất dốc được xây
dựng và mở rộng. Công nghệ sạch, công nghệ nhà lưới, nhà kính, công
nghệ sản xuất trên giá không đất bước đầu được áp dụng thành công
và mở rộng tại khu nông nghiệp công nghệ cao huyện Mộc Châu và
Mường La.
Đến Công ty Hoa nhiệt đới Mộc
Châu, chúng tôi được Trưởng phòng nghiên cứu, ứng dụng và sản xuất
thực nghiệm (Trung tâm ứng dụng chuyển giao tiến bộ KH và CN) Đỗ
Đức Hưng đưa đi thăm mô hình trồng hoa ly công nghệ cao. Anh Hưng
cho biết: Công ty ra đời từ đề tài khoa học
"Nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao xây dựng mô hình trồng thử
nghiệm hoa ly tại Mộc Châu năm 2004". Hoa ly được Công ty Hoa nhiệt
đới Mộc Châu nhập giống từ Hà Lan, trồng trong nhà kính, có hệ
thống tưới tự động và giữ ẩm, làm lạnh hiện đại. Do đó, trên diện
tích năm ha hoa của công ty, 20 công nhân, kỹ sư chăm sóc dễ dàng.
Làm công nhân từ khi thành lập Công ty Hoa nhiệt đới, chị Trần Thị
Thủy ở thị trấn Mộc Châu tâm sự: Trước khi vào làm ở công ty tôi
trải qua nhiều khóa đào tạo nghiệp vụ về kỹ thuật trồng, chăm sóc
hoa... Hoa ly là loài chăm sóc tương đối khó. Khó từ công đoạn ủ
mầm đến phun thuốc trừ sâu, tưới tiêu, thu hoạch... nhưng nhờ công
nhân công ty chăm sóc đúng khoa học kỹ thuật
cho nên hoa ít mắc bệnh, phát triển tốt. Đến nay, các dự án trồng hoa, rau
ứng dụng công nghệ cao ở huyện Mường La và Mộc Châu đã nâng cao thu
nhập cho nhiều hộ nông dân. Bình quân người dân thu nhập từ tiền
cho thuê đất, hợp đồng lao động từ 25 đến 30 triệu đồng/ha/năm và
gần một tỷ đồng/ha hoa ly/năm.
Đánh giá
về việc chuyển giao TBKT thông qua doanh nghiệp, Phó Giám đốc Sở KH
và CN Sơn La Trần Văn Thinh cho biết: Việc chuyển giao TBKT thông
qua doanh nghiệp bước đầu đem lại kết quả tốt là vì họ chủ động
được nguồn vốn để xây dựng mô hình, đầu tư trang thiết bị hiện
đại... Nhờ đó mà nhiều hộ nông dân có thể làm theo và nhân rộng.
Đây là một bước tiến tốt đang được tỉnh khuyến khích và ưu tiên.
Bên cạnh việc chuyển giao tiến bộ KHKT thông qua các doanh nghiệp,
hiện nay hoạt động KH và CN Sơn La ngày càng phát huy hiệu quả
trong sản xuất và đời sống nhờ các phong trào phát huy sáng kiến,
cải tiến khoa
học kỹ thuật. Hằng năm, toàn tỉnh có gần một nghìn đề tài
cấp cơ sở và hơn 1.500 sáng kiến được ứng dụng vào sản xuất. Chủ
tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Giống bò sữa
Mộc Châu Trần Công Chiến, cho biết: Trước đây, tỷ lệ bê đực, bê cái
của công ty gần như tương đương nhau, gây lãng phí lớn về nguồn
giống và sữa bò, vì bê đực sẽ phải thải. Nay, công ty áp dụng công
nghệ phối giống tiên tiến của các chuyên gia nước ngoài (Tập đoàn
Tetra Pak), cho tỷ lệ bê cái đạt 90%. Cách làm này giúp tăng đàn
hiệu quả, giảm chi phí trong nhân giống. Với giống bò cao sản, muốn
cho sữa nhiều và hàm lượng dinh dưỡng cao, từ đầu năm 2009, người
nuôi bò sữa ở Mộc Châu áp dụng thí điểm mô hình cho bò ăn theo nhu
cầu. Kết quả, lượng sữa tăng 18%/năm.
Cùng với doanh nghiệp, nhiều hộ dân đã ứng dụng các TBKT mang lại
hiệu quả kinh tế cao. Đến nay nhiều nông dân Mộc Châu đã có quy
trình sản xuất sữa với mô hình khép kín, có máy vắt sữa và dây
chuyền sơ chế sữa ngay tại trại bò. Bà Vũ Thị Đáng, ở cụm 70, thị
trấn Mộc Châu, cho chúng tôi biết về "hoa hậu" bò sữa năm 2008 của
gia đình: Thời kỳ đỉnh cao "hoa hậu" cho sản lượng sữa 75,5
kg/ngày, hiện tại là 72 kg/ngày. Bình quân các con bò khác cho sản
lượng sữa từ 25 đến 40 kg/ngày. Mỗi kg sữa, gia đình được công ty
hỗ trợ 400 đồng, để yên tâm sản xuất và có điều kiện chăm sóc bò
theo chế độ riêng. Ngoài chế độ ăn theo nhu cầu, mỗi ngày "hoa hậu"
được tăng cường thêm hai kg cỏ an-pha-pha của Mỹ có hàm lượng dinh
dưỡng cao; mỗi tháng bổ sung ba liều thuốc bổ tăng cường thể lực,
tiêm 10 chai thuốc bổ máu, bảo vệ sức khỏe. Mỗi ngày "hoa hậu" được
vận động, mát-xa hai tiếng, một tiếng buổi sáng và một tiếng buổi
chiều. Chỉ tính riêng lượng sữa của "hoa hậu" này, trừ hết chi phí
đầu vào, mỗi tháng bà Đáng lãi ròng khoảng 15 triệu đồng. Hiện,
toàn tỉnh Sơn La có hơn 20 nghìn hộ nông dân sản xuất, kinh doanh
giỏi nhờ phát huy sáng kiến, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật
(trong đó có hàng nghìn hộ giỏi cấp tỉnh và hàng trăm hộ giỏi cấp
trung ương). Hàng
nghìn hộ đạt doanh thu từ 40 đến 100 triệu đồng/năm và hàng trăm hộ
nuôi bò sữa ở Mộc Châu đạt doanh thu hàng tỷ đồng/năm. Qua tìm hiểu
thực tế, việc chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật thông qua
các doanh nghiệp ở Sơn La bước đầu đem lại kết quả tốt, tạo môi
trường làm việc năng động, hiệu quả cho những người nông dân khi
tham gia mở rộng sản xuất.
Giám đốc Trần
Văn Thinh cho biết thêm: Mặc dù bước đầu chuyển giao, ứng dụng TBKT
cho người dân đạt kết quả khả quan, nhưng để nâng cao chất lượng và
hoạt động hiệu quả KH và CN một cách toàn diện, lâu dài Sơn La cần
giải quyết bốn hạn chế sau: Thứ nhất, nhiều đề tài, dự án khoa học chất lượng
thấp, chưa gắn được với sự phát triển kinh tế - xã hội. Thứ hai,
khi kết thúc đề tài, công tác nhân rộng kết quả nghiên cứu còn
chậm, chưa tạo được phong trào rộng khắp. Để tháo gỡ những khó khăn
nói trên, trước hết, Sơn La tiếp tục đổi mới cơ cấu đầu tư các đề
tài, dự án KH và CN theo
hướng mở rộng do doanh nghiệp chủ trì với cơ chế doanh nghiệp đầu
tư là chính, kinh phí sự nghiệp khoa học hỗ
trợ. Thứ ba, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực phát
triển tài sản trí tuệ, áp dụng ISO trong quản lý chất lượng, môi
trường nhằm giúp doanh nghiệp hội nhập và phát triển. Tiến tới
thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển KH và CN của tỉnh. Thứ tư, cần tăng
cường hỗ trợ phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến khoa học kỹ thuật; đẩy
mạnh việc hướng dẫn, hỗ trợ kinh phí và tổ chức hội thi sáng tạo
khoa học và khoa học
kỹ thuật một cách sâu rộng, thường xuyên nhằm thúc đẩy hơn nữa
phong trào lao động sáng tạo trong quần
chúng.
Phó Giám đốc Sở khoa học
và Công nghệ Sơn La Phan Đức Ngữ cho biết: Từ năm 2005 đến nay,
bình quân mỗi năm Sơn La đầu tư kinh phí thực hiện từ 10 đến 15 đề
tài khoa học và hàng chục dự án do doanh nghiệp chủ trì. Mỗi năm
trên địa bàn tỉnh có hàng trăm dự án đầu tư lớn, nhỏ với tổng kinh
phí hàng nghìn tỷ đồng, trong đó giá trị chuyển giao công nghệ hàng
trăm tỷ đồng. Tổng kinh phí qua kênh sự nghiệp khoa học địa phương
khoảng 10 tỷ đồng/năm, trong đó 50% kinh phí dành cho các đề tài,
dự án cấp tỉnh. Lĩnh
vực được tỉnh ưu tiên là nông nghiệp và nông thôn, chiếm 50% kinh
phí.
Theo
Báo Nhân dân