"Thiệt hại bởi chủ quan và... lạc hậu"

Cho bò ăn thêm thức ăn tinh

Trong những ngày đón Tết Nguyên đán, nhiệt độ tại huyện Mộc Châu luôn ở mức từ 1-40C. Mỗi đêm qua đi, lại có hơn 100 con trâu, bò bị cái lạnh giá quật ngã. Các xã bị thiệt hại nặng nhất là Tân Lập 218 con, Lóng Sập 149 con, Tô Múa 133 con, Chiềng Khoa 131 con…

Đối với người dân miền núi, trâu bò là công cụ sản xuất chủ yếu, ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của mỗi gia đình. Người dân ở nhiều bản bỏ cả đón Tết, huy động thanh niên vào rừng tìm trâu. Nhưng họ đã không thể đưa được trâu bò về nhà vì đường quá xa. Cực chẳng đã, người dân đành lùa đàn gia súc xuống các thung lũng nhỏ tránh gió, đốt lửa sưởi ấm nhưng trâu bò vẫn lăn ra chết.

Theo bà Võ Thị Vân Anh, quyền Trạm trưởng Trạm Khuyến nông Mộc Châu, đến ngày 19/2, toàn huyện Mộc Châu đã có 1.593 con trâu, bò bị chết rét và trở thành địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất ở Sơn La. Trạm Khuyến nông huyện đã kịp thời tăng cường cán bộ xuống chỉ đạo và giúp đỡ các xã, đàn gia súc ở các xã được quây bạt chống rét và cung cấp thức ăn đầy đủ.

Tuy nhiên cũng theo bà Anh thì sức khỏe đàn trâu bò hiện đang rất yếu. Thời tiết đang ấm lên nhưng trâu bò vẫn có thể tiếp tục…chết tiếp bởi rất nhiều con đang có biểu hiện bị cước chân và mắc các bệnh về móng.

Nguyên nhân chính dẫn đến thiệt hại của người dân trong đợt rét này chính là do chủ quan và phương thức chăn nuôi lạc hậu. Cũng như tập quán chăn nuôi phổ biến hiện nay của người dân miền núi, hầu hết người nông dân ở Mộc Châu đến nay vẫn duy trì kiểu chăn thả tự do. Thông thường hết vụ thu hoạch, vào đầu mùa đông người dân lại lùa trâu bò vào rừng và mỗi tuần cho ăn muối một lần cho chúng nhớ đường về!

Các hộ chăn nuôi lớn thì chọn một thung lũng nào đó “đóng quân” nhưng cũng không hề có chuồng trại và tuyệt nhiên không bao giờ nghĩ tới việc phải che chắn khi mưa, rét hoặc dự trữ thức ăn cho trâu bò. Trong những tháng cuối năm 2007 thời tiết ấm áp kéo dài khiến suy nghĩ của bà con càng chủ quan rằng sẽ đón một mùa đông ấm áp. Tuy nhiên ngay cả khi rét đậm rét hại đã kéo dài hàng chục ngày và chính quyền địa phương liên tục cảnh báo nhưng người dân vẫn bình chân như vại. Đến khi những con trâu đầu tiên dưới gầm sàn lăn ra chết mọi người mới tá hỏa vào rừng tìm thì nhiều con chết đã thối rữa.

Bí quyết giản đơn

Công ty Cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu hiện có 3.332 con bò sữa được chăn nuôi tại các hộ gia đình. Mỗi hộ chăn nuôi từ

Bà con nông dân đã chuẩn bị sẵn rơm với cỏ khô

5 đến 10 con, số ít có từ 20 con trở lên. Với quy mô nhỏ và trung bình, được chăn thả tập trung và có phương án bảo vệ tốt nên trong đợt rét đậm, rét hại vừa qua trong khi đàn gia súc của những người chăn nuôi theo tập quán cũ đồng loạt chết rét thì đàn bò của Công ty hầu như không bị ảnh hưởng gì.

Ông Phạm Văn Nhán, Phó Giám đốc Công ty cho biết: “Ngoại trừ một số cá thể bò già, đã quá tuổi khai thác sữa được hộ chăn nuôi bán lấy thịt, toàn bộ đàn bò của công ty vẫn được bảo vệ an toàn, sức khỏe tốt. Trong 1 tuần sau Tết Nguyên đán, thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất (10C) nhưng không có con nào bị ốm, toàn công ty vẫn duy trì trên 2.470 con vắt sữa với sản lượng trung bình đạt từ 28 đến trên 30 tấn sữa tươi mỗi ngày.

Lý do đàn bò sữa Mộc Châu vượt qua đợt rét lịch sử là Công ty Cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu đã quán triệt và thực một loạt biện pháp cứng rắn nhằm bảo vệ đàn bò. Ngay từ đầu vụ rét, toàn bộ các hộ chăn nuôi phải báo cáo phương án phòng chống rét cho bò trong mùa đông. Hộ nào không báo cáo hoặc chậm trễ sẽ bị cảnh cáo, xử phạt. Công tác chuẩn bị thức ăn dự phòng và che chắn chuồng trại cũng được tính toán một cách tỉ mỉ.

Trong mùa lạnh, loại thức ăn ủ chua được xem là thức ăn bổ dưỡng nhất đảm bảo đủ thành phần chất xơ, tinh bột và các vi sinh vật giúp bò tiêu hóa tốt và có nhiều năng lượng, nâng cao khả năng chống rét. Trung bình mỗi con bò phải đảm bảo có tối thiểu 2 tấn thức ăn ủ chua, rơm hoặc cỏ khô. Chính vì thế mà khi đợt rét tràn về, chỉ cần 5 phút toàn bộ chuồng trại rộng hàng nghìn mét vuông đã được che kín bằng vải bạt; thức ăn ủ chua và cỏ, rơm khô dự phòng từ mùa hè sẽ được đáp ứng đầy đủ.

Ngoài ra, toàn bộ đàn bò cũng được tiếp sức thêm bởi chế độ ăn tinh bột được nâng lên cao gấp đôi so với bình thường. Đối với bê non dễ bị ốm do rét các hộ chăn nuôi bên cạnh việc tăng khẩu phần, cho ăn nhiều bữa thì duy trì cho uống sữa dài hơn nên đàn bê giống vẫn phát triển tốt.

Ông Lâm Thanh Chân - chủ trang trại bò trên 50 con cho biết: Vào đầu vụ rét với trên 100 tấn thức ăn ủ chua từ cây ngô, hơn hai chục tấn cỏ khô và ngô say dự trữ gia đình, ông bình tĩnh đón những đợt rét đậm nhất mà không phải quá lo lắng về sức khỏe của đàn bò. Hiện 8 con bò sữa nhập khẩu từ Mỹ, Úc và 9 con FH thuần chủng vẫn tiếp tục cho trên 20kg sữa mỗi con một ngày.

Anh Nguyễn Văn Thanh - Tiểu khu 70 thị trấn Nông trường Mộc Châu đưa phóng viên đi thăm trại bò 20 con của mình: “Với những con bò sữa trị giá vài chục triệu đồng, loại bò nhập ngoại tới 60 triệu đồng một con nên hầu hết người chăn nuôi bò sữa đều nhận thức rõ việc phải bảo vệ chúng như thế nào.

Bên cạnh đó với bề dày 40 năm chăn nuôi bò sữa, người dân ở đây đã có đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm để bảo vệ đàn bò trong bất kể tình huống nào. Một yếu tố nữa là toàn bộ đàn bò đã được thuần dưỡng phù hợp với vùng khí hậu lạnh lại được chăm sóc tốt nên sức khỏe đàn bò luôn được đảm bảo.

Đến thời điểm này rét đậm, rét hại tại Mộc Châu đã kéo dài gần 50 ngày. Mặc dù thời tiết đang ấm dần nhưng theo dự báo nhiệt độ vẫn tiếp tục duy trì dưới ngưỡng 100c trong một vài ngày tới. Với kinh nghiệm và sự chuẩn bị chu đáo của người chăn nuôi, hoàn toàn tin tưởng đàn bò sữa Mộc Châu sẽ an toàn, vững vàng vượt qua những khắc nghiệt của thời tiết. Qua đây, cũng cho thấy chính quyền và các ngành chức năng của địa phương cần nhanh chóng vào cuộc hơn nữa, tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, thay đổi phương thức chăn nuôi gia súc lạc hậu của bà con các dân tộc, đừng để “mất bò mới lại lo làm chuồng” như đợt rét vừa qua.

Theo VietNamNet